Jako fundacja staramy się, aby nasze działania jak najmniej wpływały na środowisko. Kupując samochód do transportu naszego sprzętu, wybraliśmy pojazd wykorzystujący jako paliwo CNG (Compressed Natural Gas) czyli sprężony gaz ziemny, którego głównym składnikiem jest metan (CH₄).
PRAKTYKA
Dlaczego wybraliśmy CNG?
Uważamy, że jest to obecnie najbardziej ekologiczne paliwo. Głównym składnikiem spalin z CNG jest woda i dwutlenek węgla – jednak jest go mniej niż w pojazdach na benzynę. Występują też niewielkie ilości innych gazów, związanych z zanieczyszczeniem gazu ziemnego, niedokładnym procesem spalania lub reakcjami gazów znajdujących się w powietrzu pod wpływem wysokiej temperatury panującej w silniku, ale jest ich nieporównywalnie mniej niż w przypadku tradycyjnych paliw.
W wielu krajach na stacjach dostępny jest BioCNG, czyli ekologiczny gaz odzyskany z odpadów komunalnych, produkcji rolnej, itp. Pierwsze kraje na świecie produkują już w swoich lokalnych biogazowniach więcej gazu niż same zużywają i w ten sposób uniezależniają się od jego importu. Skrócenie łańcucha dostaw to też mniejsza szansa na uwolnienie metanu, który jest silnym gazem cieplarnianym, do atmosfery.
W przyszłości bardziej ekologicznym paliwem może zostać zielony wodór, jednak dziś nie ma opłacalnej technologii jego wytwarzania. Prawdopodobnie przedwczesne postawienie na wodór przez jednego z wpływowych polskich biznesmenów spowodowało, że pojazdy na wodór posiadają zielone tablice rejestracyjne, a na CNG tylko białe. Obecnie wodór pozyskuje się głównie z gazu ziemnego w procesie reformingu parowego (na 1 tonę szarego wodoru potrzeba 2 tony gazu ziemnego, 4,5 tony pary wodnej i 5,2 MWh ciepła, a emituje to bezpośrednio 5,5 tony CO₂ i drugie tyle pośrednio). Dlaczego pominięcie jednego energochłonnego etapu przetwarzania wg. naszych przepisów jest mniej ekologiczne? Logika podpowiada, że powinno być odwrotnie.
Wraz z rozwojem energii odnawialnej, będzie wzrastać ekologiczność pojazdów elektrycznych, jednak nie widać perspektyw na szybkie rozwiązanie problemów związanych z produkcją i recyklingiem baterii.
Praktyczne zalety CNG:
- cicha praca silnika;
- dzięki wysokiej temperaturze spalania, zimą bardzo szybko po uruchomieniu silnika mamy do dyspozycji gorące powietrze;
- możliwość tankowania w domu za pomocą kompresora podłączonego do sieci gazowej;
- czyste spaliny są mniej uciążliwe nawet w przestrzeniach zamkniętych;
- metan w przeciwieństwie do LPG jest lżejszy od powietrza i może być wykorzystywany w parkingach podziemnych.
Praktyczne wady CNG:
- mała ilość stacji tankowania na terenie Polski – z tego powodu zainstalowaliśmy w naszym samochodzie dodatkowy zbiornik na gaz, aby zwiększyć jego zasięg i nie przejmować się tankowaniem w trasie;
- mała ilość serwisów specjalizujących się w CNG;
- konieczność badania technicznego butli co 3 lata wg Polskich przepisów (wg zaleceń ONZ wystarczy co 10 lat).
Bezpieczeństwo
Wysokie ciśnienie wymusza stosowanie wielopoziomowych zabezpieczeń w instalacji gazowej. Każda butla ma swój zawór bezpieczeństwa uniemożliwiający niekontrolowany wyciek gazu z instalacji. Podobne zawory są też w innych miejscach instalacji w samochodach i na stacjach paliw. Znanych jest wiele przypadków wypadków, gdzie autobusy z butlami na dachu uderzały w niskie wiadukty – nigdzie nie było ofiar spowodowanych nagłym uwolnieniem gazu. Słynny rajd warszawskiego autobusu zakończony w przejściu podziemnym też był wykonany pojazdem CNG.
POLITYKA
Dlaczego warto wspierać rozwój CNG?
- Dywersyfikacja paliw zwiększa bezpieczeństwo. W przypadku wielu kryzysów, gdzie były problemy z dostawami paliw płynnych, gaz ziemny był stale dostępny;
- Dostawy gazu ziemnego możliwe są za pomocą rurociągów, których sieć obejmuje cały kraj. Możliwy jest też transport drogowy czy kolejowy;
- BioCNG może być produkowany lokalnie, ma zalety energii odnawialnej i jest niezależny od rynków międzynarodowych;
- CNG, a w szczególności BioCNG, to czysty transport bez ukrytych emisji, jak w przypadku innych paliw alternatywnych.
Skutki braku wspierania CNG w Polsce:
- Duże miasta kupują autobusy na ropę, aby zabezpieczyć możliwość ewentualnej ewakuacji. Taką funkcję mogłyby pełnić autobusy CNG/LNG, gdyby istniała sieć odpowiednich stacji przy głównych drogach;
- Wolniejszy rozwój biogazowni – w krajach gdzie CNG jest popularne, szybciej rozwijają się biogazownie, które mają dodatkową możliwość sprzedaży wyprodukowanego metanu wysokiej jakości [przykładowa stacja w estońskim gospodarstwie rolnym];
- Większe zanieczyszczenie powietrza pochodzące z transportu.
Obecne regulacje
Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych wymusiła budowę pierwszych stacji CNG w Polsce. Niestety określiła ilość punktów tankowania, a nie stacji, dlatego w każdym mieście powstała 1 stacja wyposażona w kilka punktów tankowania obsługiwanych przez 1 kompresor, przez co realnie możliwe jest tankowanie 1 pojazdu jednocześnie.
Na podstawie tej samej ustawy GDDKiA stworzyła plan budowy stacji przy głównych trasach (TEN-T) – w wyniku tego planu nie powstała żadna stacja.
Nasza propozycja zmian regulacji
- zmiana regulacji dotyczących budowy stacji, aby na każde 500 tys. mieszkańców dowolnej jednostki administracyjnej (np. gmina, powiat, województwo) przypadała 1 stacja CNG z dostępnymi złączami NGV1 i NGV2, a na każdy milion mieszkańców przypadała stacja czynna całodobowo (24/7). Stacje powinny być lokowane na terenie istniejących stacji benzynowych;
- stworzenie regulacji nakazującej budowę sieci stacji wzdłuż głównych szlaków komunikacyjnych lub w ich bliskim sąsiedztwie (do 2km od węzłów drogowych), oddalonych od siebie nie dalej niż 200 km;
- podobne regulacje powinny objąć inne paliwa alternatywne – LNG i wodór, jednak bazujące na innych wskaźnikach;
- zmiana przepisów dotyczących badań technicznych zbiorników CNG, tak aby rewizje zewnętrzna i próba szczelności odbywała się co 5 lat (zamiast obecnych 3, inny okres można rozważyć dla autobusów), a rewizja wewnętrzna i próba ciśnieniowa co 10 lat (tak jak obecnie).
CNG na świecie
W Polsce CNG wykorzystywane jest przede wszystkim przez służby komunalne i transport publiczny, które korzystają z własnych, niedostępnych publicznie stacji do tankowania. Większe firmy posiadające flotę pojazdów CNG również inwestują we własne stacje tankowania. Mała ilość publicznie dostępnych stacji w Polsce (39 pod marką Orlen, czynne zwykle w wybranych godzinach, 1 samorządowa oraz 3 prywatne, czynne całodobowo), ogranicza dostępność tego paliwa dla osób prywatnych i utrudnia jego rozwój. Jest też kilka stacji o ograniczonym dostępie dla wtajemniczonych. Problem ten nie występuje w innych krajach europejskich. Np. Czechy mają kilkaset stacji, o rząd wielkości więcej mają ich Niemcy i Włochy. Tysiące stacji mają również Chiny, Indie, Pakistan, Iran, Bangladesz, Brazylia. W USA CNG stosuje się głównie w pojazdach ciężarowych, najpowszechniej w Kalifornii.
W różnych krajach CNG występuje na stacjach pod różnymi nazwami pochodzącymi od słów: gaz ziemny, gaz naturalny, metan, bio (Erdgas, Biogas, BioCNG, Gas Naturel, GNC, KPG, CBG, GNV, RNG, Földgáz, dabas gāze, стиснений природний газ).
Na świecie istnieje kilka standardów złącz do tankowania – najpopularniejsze na całym świecie, obowiązujące również w Unii Europejskiej to NGV1 (ISO 14469) dla samochodów osobowych i dostawczych oraz NGV2 dla samochodów ciężarowych (ma większą średnicę). W krajach dawnego ZSRR stosuje się standard GOST o średnicy 18mm. W wielu krajach gdzie dosyć wcześnie spopularyzowano CNG, stosuje się złącze NZ zwane włoskim – starsze pojazdy w Włoszech je wykorzystują, jest obecne też np. w Indiach, Chinach czy Ameryce Południowej.
Różnice są również w jednostkach miary CNG. Na większości stacji w Polsce podaje się cenę za m3, natomiast w Europie popularniejsza jest cena za kg.
1m3 to ok. 0,734 kg, a 1 kg to ok. 1,36 m3.
Ok. 0,95m3 odpowiada litrowi benzyny, więc z miary w m3 łatwiej porównać cenę gazu do benzyny.
W USA miarą jest ekwiwalent galonu benzyny, a ciśnienie podaje się w PSI.
Na świecie CNG jest zazwyczaj tańsze niż w Polsce – wg cen w październiku 2026 i przeliczeniu na zł/m3: Polska – 8,60; Niemcy – 5,20; Czechy – 6,56; Ukraina – 4,58; Francja – 8,44; Włochy – 6,29; Norwegia – 10,36; Dania – 9,99; Estonia – 5,94; Litwa – 5,08.
LNG
CNG to gaz ziemny w postaci sprężonego gazu (200-250 atmosfer), LNG to gaz ziemny w postaci płynnej. Jego przechowywanie jest trudniejsze i znajduje on zastosowanie głównie w transporcie ciężarowym. Wymaga on schłodzenia do –162°C, jednak w formie płynnej jest 600x wydajniejszy niż w formie gazowej (2,4-3x wydajniejszy od CNG). Dzięki regazyfikacji, na stacjach wyposażonych w odpowiednią instalację, ze zbiorników LNG można tankować pojazdy CNG.
Odnośniki
cng.auto.pl – portal entuzjastów CNG
myorlen.pl/cng – stacje tankowania naszego krajowego monopolisty
www.gibgas.de/Tankstellen/Umkreissuche%20-%20Routenplaner – niemiecka wyszukiwarka stacji CNG w Europie
eipa.udt.gov.pl – Ewidencja Infrastruktury Paliw Alternatywnych
agrotrak.pl – instalacje CNG, przegląd butli w Krakowie (najlepsze w Polsce)
Kontakt
Jesteś zainteresowany CNG, chcesz wesprzeć nasze działania wspierające i popularyzujące ten rodzaj paliwa – napisz: skeler@skeler.waw.pl
